FATCA, de stille moordenaar van beleggers

Wie enig belang hecht aan zijn of haar privacy zal zeker en vast hebben ontdekt dat het laatste bolwerk ontmanteld is. Vorige maandag is voor België FATCA in alle stilte in werking getreden. De Amerikaanse wet uit 2010 verplicht financiële instellingen alle informatie beschikbaar te stellen aan de IRS, de Amerikaanse fiscus..

Waar gaat het over?

FATCA, in de VS ook wel bekend als Foreign Account Tax Compliance Act, is een wet die het Amerikaanse Congres in 2010 in het leven heeft geroepen. Dat landen met een streng bankgeheim, zoals Zwitserland, veelvuldig hebben geweigerd om informatie te delen, is de voornaamste bestaansreden van FATCA.

In essentie bestaat de regeling uit twee delen. Of liever, de Amerikaanse fiscus heeft twee heel gerichte doelgroepen in zicht: Amerikaanse staatsburgers die in het buitenland werken en álle Amerikaanse staatsburgers die buitenlandse rekeningen hebben. Ergens lijkt het inderdaad logisch dat expats een buitenlandse rekening hebben maar daarmee is de niet de volledige lading gedekt – denken we bijvoorbeeld aan militair personeel of grensarbeiders om iets te zeggen.

Wat heb ik daarmee te maken?

Veel. Heel veel. FATCA bevat namelijk definities die heel breed geïnterpreteerd kunnen worden. De wet stipuleert dat informatie over elke Amerikaanse staatsburger overgedragen moet worden door alle buitenlandse financiële instellingen, of FFI’s. Aangezien ze in allereerste instantie moeten bewijzen dat ze geen effecten of klanten van Amerikaanse oorsprong in portefeuille hebben, betekent het dat alle informatie moeten worden overgedragen.

Die brede definities stellen met andere woorden dat niet alleen banken en verzekeringsmaatschappijen FATCA-compliant zijn, zoals dat zo mooi heet, maar ook pensioenfondsen, vermogensbeheerders en zelfs financiële centra van multinationals. In theorie kan dus alle voordeel van de notionele intrestaftrek teniet worden gedaan.

Zoals eerder gezegd is de regeling ingegaan op 1 juli – vorige week dus. Elke instelling of entiteit dat weigert mee te werken of faalt in het opzet van de informatieoverdracht, kan een belasting worden opgelegd van 30% op alle opbrengsten van producten van Amerikaanse oorsprong. In dat geval maakt het ook niet meer uit of je als stakeholder Amerikaanse klanten of rekeninghouders hebt. Betalen doe je sowieso.

Hoe de vork precies in de steel zit, zie je in volgend (satirisch) videofragment:

Wat zijn de implicaties?

Dat er zo weinig bekend is over de consequenties van de buitenlandse wet, baart ons zorgen, eerlijk gezegd. Eerst en vooral kan FATCA je beleggingsstrategie aantasten.

Als particuliere of institutionele investeerder moet je namelijk voor elk van je beleggingen nagaan of ze relevant zijn voor de Amerikaanse fiscus. De gradatie maakt daarbij niets uit. Het is met andere woorden niet belangrijk of je beleggingen indirect of direct met de VS te maken hebben: in de ogen van de IRS moet je bijdragen aan de Amerikaanse staatskas.

Dat is een gevolg van de definities die breed geïnterpreteerd worden – zoals we al eerder hebben vermeld. Ben je geen Amerikaanse staatsburger maar heb je een effect dat is gewaarborgd of ondergeschreven door een instelling uit de VS, dan val je onder de FATCA-regeling.

Veel landen hebben daardoor ook hun nationale wetgeving moeten aanpassen om FATCA-compliant te zijn. Dat ondervinden bijvoorbeeld ook de Chinezen. “De meesten zien hun inkomstenbelasting meteen verschijnen op hun loonfiche. Er is ook geen jaarlijkse individuele belastingaangifte (…)”, volgens de Wall Street Journal.

Die aanpassingen kosten de FFI’s en nationale overheden handenvol tijd en – vooral – geld. De kosten bedragen 250 miljoen USD voor de banksector alleen al.

De Amerikaanse overheid en de Amerikaanse fiscus dreigen met de maatregel trouwens ook in hun eigen voeten te schieten. Niet alleen heeft de implementatie van het systeem hen een vertraging bezorgd van twee jaar maar critici betwijfelen of dat de IRS een nettowinst zal kunnen realiseren.

Eind vorig jaar heeft Colombia Business Law Review haar bezorgdheid al geuit: “(…) In de voorbije twee jaar heeft de Treasury Department problemen gekend met de implementatie van de nieuwe regels. Er zijn ook bijkomende kosten die de IRS in rekening moet nemen om alle data te verwerken. Het is niet onwaarschijnlijk dat de implementatie van FATCA groter zal zijn dan de inkomsten ervan.”

Je sprak over ‘gevolgen’. En tot nu heb je er maar één behandeld…

Ja, dat klopt. Kijken we naar het totaalplaatje dan zien we dat de tegenstand aan het groeien is. Dat het zoveel kost in monetaire termen is veelzeggend maar daarnaast eist FATCA dat de privacy-wetgeving wordt omzeild – zoals je al hebt kunnen zien in het filmpje. Dat maakt veel mensen bezorgd.

FATCA is immers tweerichtingsverkeer – in theorie tenminste. Heb je geld in de VS maar ben je geen Amerikaanse staatsburger dan kan je thuisland nog altijd informatie opvragen over je financiële situatie.

“De invasie van Amerikaanse wetten in andere landen is een bron van ergernis jegens de VS”, legt het forum American Citizens Abroad (ACA) uit. In het voorbeeld in het artikel is er sprake van de Canadese wetgeving dat geen identiteitsvereiste kent om een rekening te openen. Om die reden heeft het Noord-Amerikaanse land de regelgeving moeten omgooien om in lijn te zijn met FATCA.

Met zoveel internationale – stilzwijgende – tegenstand en onverwachte bijkomende kosten zou je verwachten dat de Amerikaanse overheid zou bijdraaien. Niets is minder waar. Nochtans lijkt de Amerikaanse bevolking zelf dat wel te doen.

“Door FATCA zijn internationale instellingen minder snel geneigd om zaken te doen met Amerikanen. ACA beschikt over getuigenissen van Amerikanen wiens buitenlandse rekening opeens werd gesloten of een aanvraag zagen geweigerd voor een pensioenverzekering. Hoe kunnen Amerikanen overleven of zaken ontwikkelen als ze geen toegang hebben tot buitenlandse banken of zonder dekking van hun verzekering?”, argumenteert ACA.

En dus…?

Na de gedane investeringen en na vier jaar – waarvan twee jaar vertraging – lijkt het ons erg onwaarschijnlijk dat de Amerikaanse overheid geneigd is om FATCA in te trekken. Als belegger kijk je dan ook beter uit naar potentieel interessante investeringen die niet VS-gerelateerd zijn. Het zal dan ook niet lang duren eer alle amateur- en professionele beleggers daarvan overtuigd zijn. “Rationele beleggers zullen sneller niet-VS-alternatieven kiezen die minder juridische en financiële risico’s kennen. (…) Het valt te voorspellen dat deze wet een grote impact heeft op de Amerikaanse economische belangen en prestige”, besluit ACA, “de economische toekomst van de VS is in gevaar.”

Daarmee gaat ACA’s conclusie nog veel verder dan die van Christian Noyer die stelde dat de heerschappij van de Amerikaanse dollar voorbij is.

(RG)