Kernlanden Eurozone ironisch genoeg grootste gevaar voor voortbestaan Euro

Rond de euro is het reeds enige tijd stil geworden. Nochtans wordt deze wereldmunt geconfronteerd door één van de grootste systeemcrisissen sinds zijn bestaan. Niet Griekenland maar enkele kernlanden van Europa zijn verantwoordelijk voor deze crisis. Zonder structurele aanpassingen is het voortbestaan van de euro in de huidige vorm dan ook gehypothekeerd.

Momenteel zwijgen de valutamarkten nog maar onderhuids is de euro nog steeds in een crisisperiode. Ondanks talrijke aankondigingen, vergaderingen, etc. is de integratie van de Eurozone en bij uitbreiding de Europese Unie verder dan ooit.

In talrijke landen komen extreme partijen aan de macht waardoor ook de centrumpartijen meer naar de zijkant opschuiven. In tal van rijke eurolanden komt rechts terug sterk aan de macht waarbij de Europese Unie en de Eurozone sterke kritiek te verwerken krijgen. In deze opkomst schuilt een onderschat risico welke een tijdbom is op een langere termijn. De vluchtelingencrisis die ervoor gezorgd heeft dat de Europese bevolking terug rechtser stemt zorgt er dan ook voor dat ook de Europese instellingen in vraag worden gesteld. Mede door het niet of laattijdig functioneren ervan is de kritiek gegroeid.

Vanuit de kern van de monetaire unie gaan er dan ook grotere gevaren uit dan vanuit de perifere landen waar er een veel minder grotere drang is om de monetaire unie te hervormen/verlaten. Dit is mede te verklaren door de druk op de Noordelijke landen om steeds maar bij te dragen terwijl men de Zuidelijke landen de lasten blijven afschuiven. In eerste instantie door de financiële crisis waarbij er honderden miljarden noodhulp nodig waren, erna door de vluchtelingencrisis waarbij de Zuidelijke landen deze ongestoord doorlaten en de Noordelijke landen moeten opdraaien voor de kosten.

Een eerste klap kan reeds komen na dit weekend waarbij Norbert Hofer van de FPÖ verkozen kan worden tot president. Dit zou een unicum betekenen in de Europese Unie waarbij een extreme partij aan de macht komt in een West-Europees land. Het toont aan hoe de bevolking de laatste jaren zijn stemgedrag heeft aangepast aan de falende Europese instellingen.

Bij een uiteenvallen van de Eurozone zouden er verliezen van honderden miljarden euro’s gemaakt worden waarbij na het creëren van één werelds belangrijkste muntunies dit een unicum qua faling zou betekenen. Nieuwe handelsoorlogen, lagere groei en dalende markten zouden de nieuwe toekomst worden. Voor de perifere landen is het economisch echter een stuk moeilijker dan voor de kernlanden om een exit-uitstap te verkiezen.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Griekenland zou een uitstap van een West-Europees land een stuk makkelijker verlopen. De handel met de buurlanden is stabiel, de bevolking is er hoogopgeleid en er is geen sprake van een ontsporende begroting of een bevolking in opstand. Hierdoor zou de economie blijven draaien waarbij er amper sprake is van politieke onlust. Ook het aantrekken van kapitaal blijft mogelijk doordat er een stabiel politiek klimaat is. Denemarken is een voorbeeld van een land welke goede relaties heeft met de buurlanden ondanks de eigen munt. Het land kent een bloeiende economie terwijl het slechts een dwerg is naast de Eurozone.

Het lot van de Eurozone hangt dan ook veel meer af van de kernlanden dan de perifere landen ondanks de onheilsberichten over bijvoorbeeld een Grexit. Momenteel noteert de euro ten opzichte van de USD op een dieptepunt ten opzichte van het lange termijn gemiddelde. In 2012 volgde een historische devaluatie waardoor de Euro onder de grens van 1,30 noteerde tot op heden (1,12 USD). Ook de Euro Breakup Index die verwachtingen van een euro instorting op de kapitaalmarkten voorspelt noteert momenteel op 16,7; terug een lichte stijging (hoogtepunten 50ptn in 2014 en 70ptn in 2012).

Eén enkele staat kan de gehele structuur vernietigen waarbij de grote vrees bestaat dat de West-Europese bevolking zich afkeert weg van de Europese structuren. Of liever gezegd de huidige structuren. In Frankrijk is onder andere Front National aan een opmars bezig, in Oostenrijk de FPÖ, in Nederland de PVV, etc…  . Als de vluchtelingencrisis naar de achtergrond zal verdwijnen zal de Eurocrisis opnieuw het dominante thema worden binnen Europa.

Op zich zijn vele Europese landen echter niet gekant tegen samenwerking maar wel tegen de huidige structuren. Er is een te groot verschil ontstaan tussen de West-Europese kernlanden en de landen in het Zuiden en het Oosten. Waar de verschillen met het Zuiden na enkele decennia nog steeds niet zijn weggewerkt zijn deze met de landen in het Oosten (Bulgarije, Roemenië, etc) nog stukken groter.

De kans is dan ook reëel dat indien enkele kernlanden een mini-muntunie en/of politieke unie zullen opstarten met de Beneluxlanden, Duitsland en Oostenrijk als grootste kanshebbers. Een eventuele Brexit kan deze integratie nog versnellen waarbij enkele kernlanden zullen beslissen om een diepere integratie te verkiezen boven een jarenlang getouwtrek om enkele kleine aanpassingen te bekomen binnen de hele Eurozone/Europese Unie. Indien deze politieke integratie er komt is de kans hoog dat dit ook grote economische gevolgen zal hebben doordat de olifant in de kamer (nu Duitsland) nog veel groter zal worden (Duitsland + Benelux) waardoor deze de facto binnen de huidige Eurozone alleen kan beslissen (of dit quasi zal eisen).

De kans dat de resterende landen hiermee akkoord blijven gaan zal nihil zijn waardoor een break-up een direct vervolg zou zijn. Een beperkte diepere integratie is dan ook even risicovol als de huidige status-quo of het opkomen van extremere Europese partijen. Hoe dan ook is er binnen de huidige context geen goed scenario mogelijk waardoor de angst alleen maar stijgt.

Bronnen:

http://welt.de