IMF ziet protectionisme als grootste dreiging

Foto: Flickr

Zoals de Wall Straat Journal schrijft; vraag aan welke minister van financiën of centrale bankier dan ook naar het grootste risico op het moment voor de globale economie en zij geven allen hetzelfde antwoord: de politiek.

Na afgelopen weekend is daar protectionisme in het verlengde bijgekomen.

Maar wat is het alternatief? Voeren diezelfde lieden, met als aanvoerder het zogezegd apolitieke Internationaal Monetair Fonds (IMF), niet al zeker sinds de Tweede Wereldoorlog actief politiek beleid?

Afgelopen weekend stonden er slechts twee zaken op de agenda tijdens de jaarvergadering van het IMF: politieke onrust en protectionisme.

Het IMF herkent, erkent, maar vooral ook, gebruikt huidige dreiging in het politieke landschap om haar eigen bestaansrecht en legitimiteit te verkopen.

Tijdens de jaarvergadering van het IMF werd bij elke mogelijkheid het belang van handel en samenwerking benadrukt, samen met de risico’s als iedereen alleen nog naar zichzelf kijkt.

Is het IMF niet zelf mede debet voor huidige politieke onrust?

Het beleid dat het IMF al decennia voert, heeft dat er niet mede voor gezorgd dat de wereld in de schulden verzuipt? Het wegkijken waar zij nodig achtte? Het afdwingen van snoeiharde maatregelen in landen die het financieel niet trokken?

In de slotverklaring beloofden de 189 financiële beleidsmakers die lid zijn van het IMF meer te zullen doen om de handel te stimuleren. Aan hen de opdracht om op nationaal niveau vrijhandel en globalisering aan de man te brengen.

Maar hoe zit het met die stemmen die zich bewust zorgen maken over globalisering? Over afvlakking van regels, normen en waarden? Totaal onterecht?

Volgens het IMF bestaat het gevaar dat er een negatieve spiraal ontstaat, waarin langdurig lage groei politieke onvrede aanwakkert en protectionistisch beleid vervolgens de groeikansen frustreert.

Is het niet verstandiger om te spreken over het ongebreidelde monetaire beleid van centrale banken. Zou dat niet mede aan de basis kunnen liggen van de al zichtbare negatieve (politieke) spiraal?

Lukas Daalder – CIO bij Robeco – schreef voor het FD over de vorige week verschenen fiscale monitor van het IMF:

Wil je de schuldgroei afremmen, dan zou je als IMF de centrale banken van deze wereld moeten oproepen te stoppen met hun opkoopprogramma’s.

Wat lees ik in één van hun conclusies: het monetaire beleid van landen met een te lage inflatie moet accommoderend blijven. Wel mooi om je rapport dan ‘Schuld, gebruik het wijselijk’ te noemen

De bergen schuldpapier die de economie in wordt gesmeten zorgt voor een hoop ongelijkheid – het druipt mondjesmaat door naar de reële economie.

De schuld blijft staan.

Vooral diegene die er het minste plezier van hebben beleefd mogen vervolgens de rekening betalen.

Een beetje flauw, maar een salaris waar weinig tot geen belasting op wordt geheven, weet u hoe dat voelt? Vraag het de directrice van het IMF, of de eerste de beste ongekozen ambtenaar.

Over protectionisme gesproken, kijk naar de immuniteit die hoofden van bepaalde internationale organisaties, zoals het IMF, genieten.

Wel de lusten, niet de lasten.

Ondertussen lijkt er toch behoorlijk handel gedreven te worden, kijk maar naar de wapenhandel richting Midden-Oosten. Met het protectionisme lijkt het daar wel mee te vallen.

Dat geldt niet voor onvrede en ongelijkheid, zoals ook het IMF zelf aangeeft, ook elders in de wereld.

Valt die onvrede zo maar aan de kant te zetten, zelfs te voeden, door globalisering door de strot te duwen bij oprecht bezorgde burgers?

Het IMF heeft al decennia de mogelijkheid om als drijvende kracht de wereldlijke onvrede en het daaruit voortvloeiende protectionisme de kop in te drukken.

Toch lijkt de onvrede groter dan ooit.

Het instituut staat ondertussen nog steeds zo hoog aangeschreven dat dames en heren financiën het instituut blind volgen.

Dit ondanks het feit dat de laatste 3 directeuren om verschillende redenen zich voor de rechter hebben moeten verantwoorden.

Dit ondanks dat door beleid van het IMF miljoenen mensen zich op en over de rand van de financiële afgrond bevonden en nog steeds bevinden.

Dit ondanks het feit dat het instituut sinds de oprichting duidelijk Amerikaanse – of in ieder geval bepaalde – belangen behartigde.

Het financiële en monetaire systeem heeft inderdaad voor heel veel welvaart gezorgd, maar ook voor een onevenredige verdeling van die welvaart. Het IMF heeft daar nu bijna een eeuw een hele dikke vinger in de pap gehad.

Gekeken naar het paper geschreven voor het IMF door de Amerikaan Ian Bremmer, directeur van de Eurasia Group, wordt duidelijk waar het IMF naartoe beweegt. Van de website:

The global order that prevailed since the end of the Second World War has hit its limits. The result: a G-Zero world characterized by a growing vacuum in global governance. In this background paper, produced for the International Monetary Fund, Ian Bremmer predicts a new world order that will succeed our G-Zero reality

In het paper staat beschreven hoe bedrijven vrij moeten kunnen handelen om economische groei niet in de weg te staan. Er staat in hoe belangrijk de vrijhandelsverdragen TPP en TTIP zijn. Er staat in hoe politici en burgers zich moeten laten leiden door de aspiraties van bedrijven.

Het lijkt een licht communistisch manifest voor de vrije markt die niet bestaat. Of misschien een beetje, bij de gratie van de monetaire bazen.

A G-Zero world is a world that does not have global leadership. For a very long time, since World War II really, we’ve lived in a world where the United States was the world’s policeman. It was back-stopping the world’s institutions, the IMF, The World Bank, the United Nations, Security Council, all of that, the Bretton Woods Accord

Liberale Bremmer is een bijzonder slimme jongen maar hij blijkt toch echt meer met hotdogs te hebben dan met noedels. Uit een interview met Harvard Business Review uit 2012:

Look at global climates, global trade, there is a vacuum, a creative destruction that we’re experiencing of the geopolitical space. And that has huge implications for the world’s economy, its political stability, and how we think about the trajectory of the United States.

When you experience creative destruction in the marketplace, of course, ultimately the marketplace benefits from it. It becomes more productive. You have creative destruction because the eventual shift in the marketplace requires companies to adapt or die.

What’s happening right now is in the geopolitical space you have an underlying balance of power, which by no means is reflected in the global architecture that we’ve been living with for decades. Which means that these countries must adapt or they’ll fail.

And frankly, it’s much better when you have an environment where the United States needs to really change the way it looks at the world.

Much better that it happens now or in 2008 when the US is still, by far, the most powerful country than if the financial crisis or some other shock had not hit until 2018, when the ability of the United States to actually call it’s shots and decide and help determine what kind of a new world order there would be, would be much more constrained

Zijn als-liberaal-vermomde gesegregeerde wereldblik is kwalijker dan die honderdduizenden vrijhandelsverdrag-demonstranten bij elkaar die van protectionisme worden beschuldigd.

Het is duidelijk dat hij de VS hoger heeft zitten dan welk ander land.

Aan de andere kant heeft hij gelijk dat creatieve destructie een goede motor voor groei kan zijn, zoals geopperd door de econoom Joseph Schumpeter, die het idee van de econoom Wernert Sombart leende, die zich op zijn beurt weer liet inspireren door Karl Marx.

Maar Schumpeter zag creatieve destructie voor economische groei in plaats van monetaire verruiming. Het IMF ziet dat duidelijk niet zo.

De corpocratie lijkt ondertussen aan ruimte te winnen en volgens het IMF is dat prima. Niet dat dit direct een probleem is.

Bureaucratie heeft zijn langste tijd wel gehad, eigenlijk nog voor het bestond, en er is veel te leren van bedrijven die daadwerkelijk iets toevoegen aan de economie.

Geen geschuif met papier maar innovatie, productie en vrijheid.

Maar dat is wat anders dan het van de hand doen van democratie. Met het IMF, de Amerikaanse overheid – want zelfs geen enkele Amerikaan wil werkelijk op deze twee stumperds stemmen – en ook de EU als voorbeeld.

Wat is er gebeurd met de democratie? Wat is in Amerika aan de hand? Waarom is alles te koop?

Als het apolitieke IMF toch zo graag wereldpolitiek wil bedrijven, waarom geeft het instituut dan niet het Amerikaanse militaire industriële complex een flinke veeg uit de pan wegens het verstoren van de (economische en politieke) wereld-orde?

Het is jaarlijks goed voor meer dan de helft van de wereldwijde wapenhandel of “defensiemateriaal”. Een van de hoofdredenen dat Europa te maken heeft gekregen met een politieke crisis, wegens de grote instroom aan migranten, vluchtend voor dat “defensiemateriaal”.

En werkelijk, defensie?

Dat klinkt toch redelijk protectionistisch.

Bronnen: Eurasia Group, Wall Street Journal, FD, IEX, IMF, Salon, Harvard Business Review, Bloomberg, BBC