Een bijzonder sterk staaltje blufpoker

Grote crisis in Finland: het aangekondigde referendum over lidmaatschap van de eurozone wordt door het parlement van tafel geveegd.

In navolging van de Brexit zagen Finse eurosceptici hun kans schoon om zélf een referendum op het getouw te zetten. In Frankrijk en Oostenrijk is zo’n referendum zelfs de inzet van de komende presidentsverkiezingen.

In Finland is de EU populair. De euro een pak minder. Daarom zou het referendum enkel gaan over een exit uit de eurozone, maar niet uit de Europese Unie, zoals sommige politieke krachten in Italië zouden willen.

Het parlement heeft echter geoordeeld dat het referendum in strijd met de grondwet is. Volgens de grondwet kan een referendum enkel gehouden worden over een thema waarvoor het parlement bevoegd is. Een referendum over het lidmaatschap van de eurozone valt volgens het parlement onder de internationale verdragen en akkoorden, en daarvoor zou de regering, niet het parlement bevoegd zijn.

Dat is natuurlijk een krakkemikkige redenering: ook al voert de regering de onderhandelingen en sluit de regering een internationaal verdrag, zo’n verdrag moet nog altijd door het parlement worden geratificeerd. Bovendien kan het parlement nog altijd controle uitoefenen op de ministers van Financiën en de directie van de Finse nationale bank, die van ambtswege in de raad van bestuur van de ECB zetelt.

Finland verkeert sinds de crisis van 2008 in zwaar economisch weer. De werkloosheid piekt met 12% en sinds de crisis is de economie met 9% gekrompen.

Terwijl Zweden, dat ook zware klappen kreeg in de economische crisis, zich veel sneller kon herstellen. Zweden is baas over de eigen munt, en heeft een centrale bank met volwaardige bevoegdheden. Finland zit gekluisterd aan Frankfurt en is veel minder vrij om haar economisch beleid af te stemmen op de reële noden van de nationale economie.

De afgelopen twee jaar probeerde Finland de situatie recht te zijden met een liberaler beleid. Door een liberaal economisch beleid te voeren kun je in principe monetair beleid, waarvoor Finland dus niet bevoegd is, ontzien. Maar dat blijkt niet voldoende, aldus de indieners van het referendum, die zich dit jaar afsplitsten van de centrumrechtse regeringspartij.

De tegenstanders van het referendum vrezen echter dat belangrijke steunmaatregelen (sic) voor de Finse economie, zoals de beloofde Baltic Connector-pijpleiding, wel eens zou kunnen sneuvelen als Finland het referendum zou houden.

Er is voor de voorstanders van de euro in de regering nog één mogelijkheid om de economie te redden, zonder een exit uit de eurozone: de economische sancties tegen Rusland opzeggen.

De sancties kosten de Finse economie, vooral de landbouwsector, sinds 2014 reeds 400 miljoen euro.

Het referendum is echter een belangrijke stok achter de deur om de druk op Brussel op te voeren wat de sancties betreft: Finland is een groot voorstander van de vermaledijde Nord Stream 2-pijpleiding. Finland is nauw betrokken bij Russische gaswinning en -transport in Karelië, van waaruit het Russisch gas naar Europa moet vertrekken.

Nu het Duitse ministerie van economie niet langer het Duitse veto tegen de gaspijpleiding steunt, ziet de Finse regering wellicht haar kans schoon om nu op het gaspedaal te gaan staan voor de pijpleiding.

Het referendum tegenhouden kan daarvoor een belangrijk drukkingsmiddel zijn.

Bron: Yle

Foto: Sepi V