2016 was… uitkijken naar centrale banken

Waar werden de markten door geleid in 2016? Wat trok de aandacht van beleggers en economen? De centrale banken vormden een belangrijke leidraad. Zij ondersteunden de markten en in de VS was het uitkijken naar verdere verstrakking. Laten we hier vooral eens focussen op de ECB en de Federal Reserve.

In Amerika was het afwachten tot het einde van het jaar voor een nieuwe stap in het beleid van de Federal Reserve. Het opkoopprogramma van obligaties is al langer afgelopen maar de rente die de centrale bank handhaaft is nog steeds zeer laag. Een eerste rate hike of renteverhoging kwam er in december 2015. Het was vooral een symbolische stap om het vertrouwen in de economie aan te tonen. Een volgende renteverhoging moest wachten tot december 2016. De Federal Funds Rate werd onlangs verhoogd naar tussen de 0,50 en 0,75 procent. Men verwacht nu drie renteverhogingen voor het volgende jaar, een acceleratie dus. Nu kan het echt gaan beginnen. De Amerikaanse economie wordt stabiel en sterk genoeg geacht. Waarom wachtte men eigenlijk zo lang? Er waren telkens wat onzekerheden en risico’s waarbij men liever even de kat uit de boom wou kijken. De brexit, de gevolgen van de Amerikaanse verkiezingen, de Chinese economie, … Een renteverhoging is in principe niet positief voor de financiële markten dus als men dat te bruusk zou combineren met andere gevaren kan dit voor problemen zorgen.

Ten tweede kijken we even naar de ECB. Deze centrale bank is later in actie gekomen dan de Amerikanen dus het massale stimulusprogramma is nog volop aan de gang. Van renteverlagingen is er totaal geen sprake en men is wel nog even zoet met het QE-programme (Quantitative Easing), het opkopen van obligaties. Elke keer was het weer uitkijken naar de vergaderingen van Mario Draghi en de zijnen. Zou hij meer stimulus aankondigen om de zwakke groei en lage inflatie aan te wakkeren? Of zou er integendeel al sprake beginnen te zijn van tapering, afbouw stimulering? In maart werd de rente nog eens verlaagd van 0,05 procent naar 0 procent. De depositorente ging van -0,30 procent naar -0,40 procent waardoor de banken nog meer moeten betalen om geld de stallen bij de Europese Centrale Bank. Tijdens dezelfde vergadering werd beslist tot een verhoging van het maandelijkse opkoopprogramma naar 80 miljard euro per maand in plaats van 60 miljard. Daarbij zouden voortaan ook obligaties van niet-financiële instellingen in aanmerking komen. De opkopen zouden minstens tot eind maart 2017 aanhouden. De ECB is vastberaden om de inflatiedoelstelling van net geen 2 procent te halen. In december, tijdens de laatste beleidsvergadering van het jaar kwam het nieuws dat de ECB met het opkoopprogramma wil doorgaan tot eind 2017 maar vanaf april wel met een verlaging van het bedrag tot 60 miljard euro maandelijks. Een eerste teken van tapering toch…

Foto: Kevin Lamarque / Reuters